J’écris

Bir anlığına, bir “şeye” sahip olduğunuzu belgeleyen bir kanıtın milyonlarca insanın bildiğini hayal edin. Bu şey gerçekten sizin mi olur?

Başlık İllüstrasyonu: The First Emoji, Beeple

Sanatın değeri. Bir sanat eserini kıymetli yapan nedir? Nadir bulunur olması mı? Kimin çizdiği mi? Kullanılan materyaller mi? Yahut herhangi birinin çizdiği bir çizginin kağıda kattığı değer ile Picasso’nun çizdiğinin değerlemesinin farkını yaratan şey nedir? Neden bir Picasso’ya milyon dolar değerlendirmeler yapılabiliyor? Neden? Çünkü Picasso. Neden Picasso? Çünkü Picasso, değil mi? Çünkü sanat otoriteleri, sanat camiasında sözü geçenler mesela, “bu adamın ürettikleri kıymetli” demişler ve demeye de devam ediyorlar. Picasso’yu işaret ediyorlar. Bilinirliğini arttırıyorlar. Ardından insanlar da Picasso’nun ürettiklerine kıymet veriyorlar, kıymet vermek için kendilerini ikna ediyorlar. Buraya kadar bir, bu cepte.

Proof of ownership. Sahipliğin kanıtı. Bir konsere girebilmek için, geçerli bir bilete sahip olduğunuzu kanıtlayabilmelisiniz değil mi? Aldığınız bileti gösteriyor ve giriyorsunuz. Ya da mesela sahibi olduğunuzu iddia ettiğiniz bir fikrin sizin olduğunu kanıtlamanız için patent enstitülerinden patentini alıyorsunuz. Yani, kabul ettiğiniz otoriteye sahip olduğunuz şeyi kaydediyorsunuz. Bu iki, bu da cepte.

Blockchain. Bir kayıt defteri var. Bu defter herkeste eş zamanlı olarak mevcut. Herhangi bir değişiklik hepsine bildiriliyor haliyle tümü güncel tutuluyor. Her kaydın ve kayıt geçmişinin tutulduğu tek bir defterin, milyonlarca kişide bulunduğunu tahayyül edin. Bu da üç.

Şimdi, NFT (Non Fungible Token). Bir eserin sahipliğinin blockchain’de tutulması şeklinde özetlenebilir. Aslında burada eserden kasıt üretilmiş herhangi bir şey. Bir video, bir resim, bir GIF, bir ses kaydı, bir müzik albümü hatta ve hatta bir yazı NFT şeklinde blockchain’e kaydedilip saklanabilir, sahipliği satılabilir, alınabilir. Bir kaç örnek:

Cem Yılmaz’ın Deadman LOGO’su:

https://opensea.io/assets/eth…

Dogecoin’in yaratıcısının Dreaming Doge’u:

https://opensea.io/assets/eth…

Yukarıda belirtilen eserlerin altındaki ilgili linkler ile OpenSea sayfalarına ulaşabilirsiniz. Verilen teklifleri, ne zaman kim tarafından yaratıldığını, işlem geçmişini ve diğer bütün bilgilere ulaşabilirsiniz. Malum, blockchain demek hem anonimlik hem de şeffaflık demek. Tam kendisine yakışır bir çelişki.

Bu noktada, “E peki madem herkes indirip bu içerikleri kullanabiliyor, bir resme bu kadar para vermenin nasıl bir mantığı olabilir?” sorusu gayet yerinde olur. Siz bir NFT içeriği satın aldığınızda, onun kullanım hakkını almıyorsunuz. Onu çoğaltıp ticari olarak kullanamazsınız örneğin. Aldığınız şey sadece bir kayıt özünde, kabaca şu şekilde: “A kişisi X içeriğini B kişisinden Y miktarına satın aldı.”

The Economist dergisi, 18 Eylül 2021 tarihli sayısında merkeziyetsiz finansı kapağına taşımış ve Bitcoin’den daha fazla Ethereum’u övmüştü. Ekim sonunda ilgili kapağı NFT olarak açık arttırmada 99.90 ETH’e satıldı. Bu NFT içeriği “Edition of 1”, yani tek kopya olup haliyle çok daha benzersiz. Mesela yukarıdaki NFT’lerden, Dogecoin’in yaratıcısı 88 kopya, Cem Yılmaz ise 50 kopya üretmiş durumda. The Economist ise tek kopya yaratmayı seçmiş.

https://foundation.app/@TheEco…

Bu arada kapakta, Ethereum’un diğerlerinin önünden kara deliğe atlıyor oluşunu gözden kaçırmamakta fayda var.

NFT devrimi hangi yöne evrilir, kendisine daha genel ve somut hayata katkı sağlayabilen bir kullanım alanı bulunabilir mi göreceğiz. Fakat şurası açık, teknolojik gelişmeler geleneksel sınırları o denli zorlamaya başladı ki artık NFT örneğinde olduğu gibi satın alınan bir şeye somut olarak bile sahip olmaya gerek yok. Yoksa, hakikaten there is no spoon mu? Belki de there was spoon but no more eh?